Na je hbo opleiding een doctoraat halen? Alles wat je moet weten over een FD

Geschreven op: 7 apr 2026
Studeren en Studentlife

Een doctoraat halen klinkt voor veel studenten als het ultieme academische doel. Maar wat houdt het precies in? En hoe zit het met termen als ‘fd’, die de tweede kamer nu op tafel gooit? In dit artikel zetten we alles op een rij.

Wat is een doctoraat?

Een doctoraat, ook wel promotie of PhD genoemd, is de hoogste academische graad die je aan een universiteit kunt behalen. Je krijgt deze titel niet door simpelweg vakken te volgen, maar door jarenlang zelfstandig onderzoek te doen en dat af te ronden met een proefschrift. Dat proefschrift moet je vervolgens verdedigen tegenover een commissie. Pas daarna mag je jezelf ‘doctor’ noemen (dr. of PhD). Een promotietraject duurt meestal vier tot zes jaar. In die tijd werk je vaak als promovendus in dienst van een universiteit of onderzoeksinstelling. 

Waarom zou je promoveren?

Een doctoraat opent de deur naar een carrière in de wetenschap. Maar dat is niet de enige reden om het te doen.Onderzoek laat zien dat gepromoveerden ook buiten de academische wereld terechtkomen, bijvoorbeeld in het bedrijfsleven of bij de overheid. Tegelijk ervaren veel promovendi het traject als intensief en soms stressvol. 

Kort gezegd: het is een investering in jezelf, maar geen garantie op een academische carrière.

Een PHD was tot voorheen alleen haalbaar nadat je een universitaire master hebt afgerond.

Hoe kom je bij een doctoraat terecht?

De route naar een doctoraat ziet er meestal zo uit:

  1. Je haalt een bachelor

  2. Daarna een master

  3. Vervolgens solliciteer je op een promotieplek

Pas daarna start je aan je promotieonderzoek. In Nederland is dit vaak een betaalde functie.

Onlangs heeft het nieuwe kabinet een mogelijk nieuw traject geïntroduceerd. Een FD (Foundation Degree). waarmee je na een hbo-opleiding direct aan een promotie kan beginnen. 

Wat is een ‘fd’ eigenlijk?

De term ‘fd’ kan verwarrend zijn. In Nederland wordt deze afkorting niet gebruikt voor een doctoraat. Het is een term die in het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt voor een promotie die tussen het hbo en de universiteit in zit qua niveau. 

Zo’n foundation degree:

  • duurt meestal twee jaar

  • combineert theorie met praktijk

  • is gericht op een specifiek beroep

  • kan een opstap zijn naar een bacheloropleiding 

Belangrijk: een FD is dus geen doctoraat. Het niveau ligt lager en is eerder te vergelijken met een associate degree of het begin van een bachelor.

Titels en verwarring

In Nederland bestaan veel verschillende academische titels, wat soms voor verwarring zorgt.

Na een promotie mag je bijvoorbeeld de titel ‘doctor’ (dr.) voeren.
Daarvoor had je meestal al een mastertitel, zoals MSc of MA.

Belangrijk om te weten:

  • ‘doctoraal’ (drs.) is een oude titel voor een master.

  • ‘doctoraat’ is het traject naar doctor (dr.)

Die twee worden vaak door elkaar gehaald, maar betekenen iets heel anders. 

Is een doctoraat iets voor jou?

Een doctoraat past bij je als je:

  • nieuwsgierig bent en graag diep onderzoek doet

  • zelfstandig kunt werken

  • doorzettingsvermogen hebt

Maar het is niet voor iedereen de beste keuze. Het traject is lang en intensief, en de arbeidsmarkt buiten de universiteit vraagt soms om andere vaardigheden.

Een doctoraat is het hoogste academische niveau en draait volledig om onderzoek en kennisontwikkeling. Het is iets anders dan een ‘fd’, dat juist een praktijkgerichte opleiding is op een lager niveau.

Twijfel je of promoveren iets voor jou is? Dan is het slim om eerst ervaring op te doen met onderzoek tijdens je master. Zo ontdek je of je het leuk vindt om je jarenlang in één onderwerp vast te bijten.

Want uiteindelijk geldt: een doctoraat haal je niet alleen met je hoofd, maar ook met doorzettingsvermogen.